El aparato fonador (1º BACH)

Fonación: trabajo muscular realizado para emitir sonidos inteligibles, es decir, para que exista la comunicación oral. -El término "aparato fonador" es el nombre que designa al conjunto de órganos que intervienen en la articulación del lenguaje: ·Laringe · Labios · Lengua · Paladar · Mandíbula · Cavidad nasofaríngea (también llamada faringe superior, pues arranca de la parte superior de la cavidad nasal) La componen tres grupos de órganos: Órganos de respiración (pulmones, bronquios y tráquea) Órganos de fonación (laringe, cuerdas vocales…) Órganos de articulación (paladar, dientes, lengua, glotis…) Además, el correcto funcionamiento del aparato fonador lo controla el sistema nervioso. Producción de la voz: La voz se produce en el momento de la expiración del aire. Éste, expulsado por los pulmones, pasa por los bronquios y la tráquea, hasta llegar a la laringe. Es aquí cuando se produce la voz, ya que el aire, al encontrar la glotis cerrada, empuja para salir y hace vibrar las cuerdas vocales. Cuando las cuerdas vocales se juntan, el aire choca contra ellas, produciendo el sonido que denominamos voz. La flexibilidad de las cuerdas vocales, permite diferenciar los distintos tipos de voces(tenor, contralto, soprano…). El sonido producido en las cuerdas vocales es muy débil, por lo que debe ser amplificado. Esto tendrá lugar en los resonadores nasal, bucal y faríngeo, donde se producen modificaciones en ciertos sonidos. La voz humana es moldeada por los siguientes articuladores: paladar, glotis, lengua, dientes y labios. La posición concreta de los articuladores, determinará el sonido que emite la voz. El efecto más importante de las cuerdas vocales es la producción de una vibración audible en los llamados sonidos sonoros, en contraste con los sonidos sordos, en cuya producción no vibran las cuerdas vocales. En el español, todas las vocales y muchas mayúsculas son sonoras. El control del habla se realiza en el área de Broca, situada en el hemisferio izquierdo del cerebro.

O cerebro (1º BACH)

CEREBRO O cerebro é un órgano moi complexo. O cal nos deu a oportunidade de coñecer moitas cousas. O cerebro cambio de volume según foi pasando o tempo, polo cal ten un consumo maior de enerxía. O cerebro controla todas as actividades do corpo humano, así como o pensamento, comportamento e demais actividades. Posúe miles de millóns de células nerviosas chamadas neuronas. O cerebro recibe continuamente información sensorial, rapidamente analiza estes datos e logo responde, controlando as accións e funcións corporais. O cerebro está formado por dous hemisferios cerebrais, estes ocupan a maior parte do cerebro humano. A súa gran superficie o seu complexo desenvolvemento xustifican o nivel superior de intelixencia dos seres humanos . Unha fisura lonxitudinal divide os hemisferios en dereito e esquerdo. A cortiza cerebral presenta unha capa superficial denominada sustancia gris (cortiza cerebral) e unha capa interior denominada sustancia branca. Os investigadores divídena en tres partes: unha consiste nas áreas sensoriais, a segunda é a área motora e a terceira categoría componse das partes restantes da cortiza, que se denominan áreas asociacións. O cerebro posúe estruturas en forma de árbore chamadas células nerviosas ou neuronas, conectadas entre si, que se encargan de activar todos os pensamentos. Os órganos dos sentidos están en distintas partes do cerebro, estes comunícanse co sistema central. PARTES DO CEREBRO Hipotálamo: controla a temperatura interna do organismo. Hipocampo: axuda a recordar cousas que pasaron recentemente. Cerebelo: controla o equilibrio e a postura. Sen el non podería sosterte nin manterte en equilibrio sobre un pé. Tronco cerebral: conecta o encéfalo cosa medula espiñal. Controla funcións fundamentais para a vida como a respiración. Hipófises: segrega hormonas. As hormonas son sustancias químicas especiais que activan certas funcións do organismo.

O aparello auditivo (1º BACH)

O aparello auditivo. 1. O oído: é o órgano responsable da audición e do equilibrio. 2. Estrutura do oído: Oído interno: é un conduto que está relacionado co sentido do oído e co equilibrio. Oído medio: encóntrase na caixa do tímpano. A súa cara esterna está formada por a membrana timpánica; e o tímpano que é o que o separa do oído externo. Oído externo: é a parte que recolle as ondas sonoras do ambiente e as leva ao oído interno. 3. Equilibrio. As canles semicirculares e o vestíbulo están relacionadas co equilibrio. Hai uns pelos que detectan os cambios de posición da cabeza. As tres canles esténdense dende o vestíbulo formando ángulos máis ou menos rectos entre si, o cal permite que os órganos sensoriais rexistren os movementos que a cabeza realiza en cada un dos 3 planos do espacio (arriba, abaixo, esquerda, dereita, adiante ou atrás).Sobre as células pilosas do vestíbulo hai uns cristais de carbonato de calcio , chamados otolitos.Cando a cabeza se inclina os otolitos cambian e os pelos responden ao cambio de presión .Os ollos e outras células tamén axudan no equilibio . Si o oído está dañado, se producen problemas de equilibrio. 4. Gama de frecuencias que escoitan os animais. Moitos animais escoitan una gama de frecuencias máis ampla ca dos seres humanos .Por exemplo: os silbatos para cans vibran a una frecuencia alta, que os seres humanos non son capaces de detectar; mentras que certas evidencias suxiren que os delfíns e as baleas se comunican con frecuencias fora do alcance do oído humano (ultrasons). O rango máximo de audición nos seres humanos inclue frecuencias de sons dende 16 ata 20.000 ciclos por segundo .A sensibilidade do oído á intensidade do son (volumen) tamén varía con a frecuencia .A sensibilidade aos cambios de volumen é maior entre os 1.000 e os 3.000 ciclos, de maneira que se pode detectar cambios dun decibelio. 5. Os otorrinolaringólogos. A maior parte das enfermedades do oído que implican procesos infecciosos, inflamatorios o alérgicos, son tratadas por médicos coñecidos como otorrinolaringólogos, que son os especialistas na larinxe, no nariz e nos oídos.Os ciruxanos otorrinolaringólogos tratan problemas como a otosclerose , o trauma físico e a drenaxe dos tecidos infectados que precisan de operación quirúrxicas.

Dinamarca (VII)

Día 9 (xa nun teclado "completo": Ains, último día nesta fermosa terra, e con esta xente marabillosa... Quen dixo que os nórdicos son tan fríos? Vaia, nós tamen viñemos nunha situacion especial, e cecais iso axuda, pero a liberdade e facilidades que tanto Bent como Susanne me tenhen brindado, e o mesmo poden dicir o resto dos expedicionarios, é abrumadora. Hoxe puiden levantarme máis tarde, como a iso das 8:45 da mañá (que pensabades?). Un bo almorzo na compaña de toda a familia, e primeiras risas do día, xa que os xemelgos de Susanne (8 anos) estiveron a corrixirme a minha lectura en danés con algún dos libros que están a ler na escola. Deberon pensar que este galego era un pouco tonto, he, he... pero é que hai palabras en danés que abofé son impronunciables!!!. Con Susanne, fomos a recoller no seu coche a Ita, xa que neste día final, parte do profesorado de castelán do instituto de Hjørring (Nina, Monica e a propia Susanne), querían ofrecernos unha comida nun pobo costeiro do norte. Asi, puidemos visitar (logo dunha boa pateada) o faro de Rubjerg Knude (cuberto pola area da praia que o intenso vento e as ondas do mar arrastran continuamente, achegándose uns 8 metros anualmente cara o mar, quen pouco a pouco vai vencendo á terra firme) e as praias que o arrodean; a igrexa e o cemiterio en ruínas de Maarup; o pobo de Monstrup, onde comemos no seu coñecido restaurante da fábrica de vidro Glashuset unha boa variedade de pratos típicos desta zona do norte danés, e rematamos nunha pequena vila costeira onde puiden comprobar de novo a friaxe do mar danés na súa praia, de novo ateigada de búnkeres nazis da II Guerra Mundial. Voltamos (un servidor empapado) a casa de Susanne, onde Nils nos tiña preparadas unhas saborosas hamburguesas caseiras. Logo de despedirnos da familia (e dunha reñida partida de futbolín co pequeno da familia), fomos cara o instituto, onde habería unha pequena festa de despedida para o alumnado galego por parte das súas familias danesas e algúns profesores. Bailes conxuntos, pasteis, cafés e refrescos, risas, conversas, plans de voltar a verse, choros e bágoas... E ás 00 horas, cara o autobús que nos levaría ao aeroporto de Copenhage. Día 10: Pouco me enteirei da viaxe á capital danesa, xa que me espertou o atasco de entrada ao aeroporto. Espera de varias horas polo EasyJet que nos levaría a Madrid (con máis dunha hora de retraso), recollida dun Manolete Bus (ese Carreira!!!), e chegada a Ourense no que debería ser o Día 11 da expedición (miña naiciña, 25 horas de viaxe!!!). Canso, pero contento, moi moi contento... Que foi o mellor da viaxe? Sen dúbida toda a xente que coñecín e que con todo o agarimo do mundo me ensinaron do mellor xeito posible un pedaciño do seu día a día, do seu vivir e do seu sentir... Cada lugar recén descuberto sempre está vencellado á persoa coa que o descubriches por primeira vez... E todos eles forman agora parte da miña historia...

Dinamarca (VI)

Dia 8: Uf, as 4:45 da manha... os meus ollos non dan creto da hora, e o meu corpo, menos... Arrasntrando os meus pes, dirixome a cocinha, onde Susanne xa me ten preparado un cafe e o almorzo (son marabillosos estes daneses!!!). Diriximonos cara o instituto, dende onde viaxamos a Frederikshavn para coller un barco que nos levara a Götheborg, en Suecia, onde pasaremos unhas horas deste sabado. Non pensabamos, nin por asomo, que dito barco seria tan grande, con tendas, restaurantes, zonas de lecer, varias cubertas... O alumnado flipou, e un servidor, tamen... Puidemos facer unhas fotos fantasticas, e sentir o vento que sopra no mar nesta zona do mundo. Logo dunhas tres horas, entrada no fiordo de Götheborg (espectacular), e atraque de popa no seu porto. Unha boa caminhata cara o centro a traves do seu cinturon verde, que arrodea un dos canais que cruza a cidade, e tempo libre, xa que pouco tempo nos queda antes de coller o barco de retorno. Vimos o Opera Palace, o Stora Teatren, o porto deportivo, e por suposto, nova xornada de compras, mais desta vez, con coroas suecas (un pouco mais asequibles a nosa economia). Unha cidade moi pluricultural, con ruas fermosas, tranvia, e cun ambiente moi bullicioso que contrasta coa tranquilidade observada ate o momento no norte de Dinamarca. Outra boa caminhata cara o porto, de novo tres horas de viaxe cara Frederikshavn, 45 minutos en bus cara Hjørring, e en casa con Susanne e os seus, quen nos estaban agardando coa cea feita, xa que eles xa comeran un bo anaco antes (as 21 horas e tarde para eles; un pouco despois os seus fillos foron durmir). E para cama, que ia facendo falla, mais coa sabida charla entre os catro previamente.

Dinamarca (V)

Dia 6 (cont.): Conhecimos a familia de Susanne na tardinha deste sexto dia, ao seu marido e aos seus tres pequechos, ademais da sua cadelinha Bella... O fillo maior, Peter (10 anos), esta aprendendo a tocar a guitarra, asi que ponhemonos os dous a tocar algo coas partituras que esta ensaiando, e para igualar niveis, el toca, e eu canto en danes... Sobran os comentarios, mais as risas foron moitas. A continuacion, cea con pratos tipicos daneses, e unha boa conversa entre Susanne, Nils, Carme e mais eu. Dia 7: Almorzo de novo contundente (madrugon, coma sempre, mais dicir que Nils leva esperto dende as 5:30 para ir traballar...), e chegada ao centro as 7:45, pois hoxe toca coller un bus para visitar Aalborg. Faremos a viaxe con Nina e Brit (quen nos esperara ali), e tamen venhen connosco duas rapazas que estan a facer un intercambio de mais tempo: unha arxentina que pasara un ano, e unha valenciana que so estara un trimestre (mais non quero esquecerme dunha colombiana que tamen esta de intercambio, pero que non vira a esta excursion). No mesmo autobus co que fomos a Skagen o martes, e cuxo condutor e o pai dunha danesa que vinhera hai un par de anos a Chantada no primeiro intercambio, iniciamos a excursion polas terras danesas cara a cidade mais grande do norte do pais. Antes paramos nun cemiterio e antiga vila vikinga (o que nos conheceriamos como castro). Chegada a Aalborg, e inicio da visita a cidade da man dun guia local, quen nos ensina a parte antiga da mesma adornandoa con historias medievais de bruxas, inquisidores, amores, vinganzas... e outras mais modernas da epoca da II Guerra Mundial. Como curiosidade, dicir que coincidiu a nosa visita coa ordeacion dun pastor protestante na catedral, e puidemos ver a varias mulleres co "traxe de faena" dos cregos desa relixion. Tamen pasamos por un pasadizo empregado polos daneses contrarios ao nazismo, que se reunian nel para poder beber e falar tranquilos sen a companha dos soldados alemans. Dito grupo instituise nunha especie de asociacion que todavia se seguen a reunir, como tamen puidemos comprobar este dia (sorte? casualidade?). Logo da visita, fomos cara o porto, onde comemos algo no Restaurante Casa Blanca. Nel, Brit e Nina vingaronse deste servidor de cando vinheran a Chantada e as levara a comer cachucha de porco cocida, algo que non lles gustou demasiado. Elas fixeronme comer arenque marinado, cunha salsa moi forte de curry e ovo, e un oruxo local... Encantoume, asi que a vinganza non foi tal, he, he. Pola tarde, visita o Universitarium, edificio construido por un dos arquitectos mais famosos de Dinamarca, Jørn Utzon (quen desenhou o Opera House de Sidney), e no que puidemos ver diferentes mostras e actividades cientificas da man de tres encantadores guias: planetarivm, fotografia, cinema, son (espectacular o experimento das ondas sonoras e o tubo de Rubens), medicinha e optica... Fantastico, sen dubida algunha. E a continuacion, tempo libre para ir de compras por Aalborg. Nina foi a nosa guia, e abofe que aproveitamos ben o tempo. Volta no autobus cara Hjørring, e de novo cea en casa de Susanne (carne grellada!!!). Logo fomos ao centro da cidade, xa que xusto hoxe e un dos venres do ano no que os comercios van unha xornada de peche de tendas mais tarde (ate as 22 horas; normalmente as 18 horas esta todo pechado): feira de mostras, musica en directo, as ruas ateigadas... Un dia especial cun remate moi especial, completado marabillosamente cunha boa sesion de palique na casa de Susanne con ela e Nils, e cara a cama, xa que o sabado ia ser o dia mais canso, sen lugar a dubidas.

Dinamarca (IV)

Dia 6: Outro dia en Hjørring, pero ultimo na casa de Bent, xa que non podia acollerme mais por ter un compromiso familiar. Almorzo un tanto triste, mais con proposito de voltar a vernos, ben en Dinamarca, ben en Hjørring... Chegada ao centro, e visita a clase de musica. Nela puiden ver que ali cantan moito, moitisimo, e fano acompanhados de instrumentos, percusion corporal... Iso si, non asistin a ningunha clase teorica por razons da linguaxe, pero polo xeral, levo moi moi boa impresion do seu sistema, e probablemente poida aplicar algunhas cousas en Chantada... claro que o do espazo e o dos medios, vaia... mellor non falar delo... Logo asistin a unha clase de relixion (dada por Bent) na que se falaron das diferenzas entre o catolicismo e o protestantismo (a materia de relixion en Dinamarca e Historia das Relixions, e loxicamente e obrigatoria, xa que non so trata unha crenza en concreto como en Espanha... sobra dicir nada mais), e outra (con Nina) de castelan. Comida frugal, e preparacion con 5 alumn@s galeg@s da presentacion que lles teriamos que ofrecer a todo o alumnado danes que escollera castelan como optativa. Para elo contamos co salon de actos. Despois, separacion en dous grupos dos 200 alumnos de castelan: un deles farian uns xogos educativos co profesorado de castelan e o alumnado galego, e o outro asisitiria a unha pequena clase de baile tradicional galego (impartida por min), na que aprenderon uns pasos basico da muinheira (loxicamente, empreguei a Muinheira de Chantada a tal efecto); e despois, cambiarian para que todos puideran facer todo. A experiencia do baile, eu creo que moi positiva: xente moi receptiva, moi interesada, que ademais collian as cousas moi rapido. E eu creo que, polo menos, marcharon cun sorriso para casa e cunha boa sensacion do baile e a festa galega. A continuacion, entrega de regalo institucional a directora do instituto de Hjørring, xa que probablemente non voltaremos a vela, e viaxe xunto con Maricarme a casa de Susan, a minha nova anfitriona, dende onde escribo estas verbas agora mesmo, e onde interrumpo a minha narracion ate outro momento... Farvel!